یک پدیده مهم زمین شناسی در شمال مشهد ( حدفاصل شهرهای مشهد و قوچان ) موجب شده است که سازمان نقشه برداری کشور از رسانه های همگانی درخواست کند نسبت به اطلاع رسانی به موقع درخصوص فرونشست غیرعادی زمین در پهنه ساختاری کپه داغ، توجه مسئولان و تصمیم گیران را با هدف پیشگیری از زیان های احتمالی و تاکید بر ضرورت کاوش های بیشتر تخصصی در این زمینه جلب نمایند. نتایج پردازش مشاهدات شبانه روزی ایستگاه دائمی GPS توس در شمال مشهد طی یک دوره زمانی ۹ ماهه که با استفاده از معتبرترین و علمی ترین نرم افزارهای پردازش مشاهدات و ترکیب آن با بررسی های ۵۰ ایستگاه دیگر شبکه ژئودینامیک ایران به دست آمده است، نشان می دهد که جابه جایی های ارتفاعی (فرونشست) در منطقه موردنظر به ۱۷ سانتی متر می رسد.گزارش دکتر یحیی جمور مدیرکل نقشه برداری زمینی سازمان نقشه برداری کشور حاکی است: ایستگاه GPS دائمی توس در حدود ۱۰ کیلومتری شمال غرب مشهد در محوطه ایستگاه تقویت فشار گاز شهید باقری در جاده فردوسی قرار دارد و از دیدگاه زمین شناسی، این ایستگاه در پهنه ساختاری کپه داغ واقع شده که دشت اطراف ایستگاه با واحدهای آبرفتی جوان پوشانده شده است. گسل کارده ۱۵ کیلومتر تا این ایستگاه فاصله دارد و گسل «دوتایی» با ساز و کار راستا لغز در امتداد شمال شرقی _ جنوب غربی ایستگاه واقع است. گسل شاندیز – سنگ بست نیز با ساز و کار راندگی حدود ۴۰ کیلومتر با ایستگاه دائمی فاصله دارد.در گزارش دکتر یحیی جمور آمده است: باتوجه به اینکه دشت مشهد بین دو پهنه ساختاری چین خورده بنیالود و کپه داغ واقع شده، گسل های فراوانی با سابقه لرزه خیزی و اکثرا جوان در آن وجود دارد. بنابراین ایستگاه توس و ایستگاه های مجاور، در ثبت داده های حاصل از حرکات نسبی پوسته ای زمین ناشی از فشار دایمی از سوی شمال شرق (صفحه توران) به سمت جنوب غربی (صفحه ایران) نقش مهمی برعهده دارد.

مشاهدات ایستگاه توس و نزدیک ترین ایستگاه های ترازیابی از دی ماه ۸۳ تا مهرماه ۸۴ از یک فرونشست ۱۷ سانتی متری در منطقه مورد مطالعه حکایت دارد و مقدار فرونشست تا پایان سال جاری به حدود ۳۰ سانتی متر خواهد رسید.بیشترین فرونشست نیز مربوط به ایستگاه ۵۱-ام است که در نزدیکی محل تقاطع جاده مشهد _ قوچان و ایستگاه ثابت توس قرار دارد. این رونشست نزدیک ۶۰ سانتی متر در طول ۸سال است که معرف یک سرعت خطی ۵/۷ میلی متری در سال استمشاهدات ترازیابی نیز در فاصله کمتر از ۵ کیلومتری جنوبی ایستگاه دائمی توس، روند فرونشست پوسته زمین را در این منطقه تایید می کند. این رویداد قابل ملاحظه به طور یقین نمی تواند ناشی از فرونشست محلی پیلار بتونی این ایستگاه باشد زیرا تاکنون نمونه چنین رفتاری در سایر ایستگاه های مشابه دیده نشده است بلکه به عقیده کارشناسان، چنین رفتارهایی نمی تواند به صورت خطی و پیوسته تا حدود ۹ ماه ادامه پیدا کند. این کاهش ارتفاعی تا بیش از ۱۷سانت در سال ممکن است دارای عوامل مختلفی باشد و لازم است طالعات و کاوش های بیشتری توسط متخصصان مرتبط صورت گیرد.

رسانه های ملی می توانند با اطلاع رسانی مناسب از رفتار ارتفاعی منطقه شمال غرب مشهد به مسئولان و تصمیم گیران، از بروز خسارت های سنگین احتمالی که ممکن است متوجه ابنیه فنی و تاسیسات صنعتی موجود در منطقه شود جلوگیری مایند.یکی از علل فرونشست می تواند مربوط به استخراج آب های زیرزمینی در منطقه مورد بحث باشد. وجود تغییرات ارتفاعی فصلی ناشی از کاهش تراز سطح آب های زیرزمینی در فصول مختلف نیز دور از انتظار نیست اما به هرحال متخصصان باید با شتاب بیشتر و فارغ از وقفه هایی که سیستم اداری و کاغذبازی بر چنین تصمیم گیری هایی تحمیل می کند، وارد عمل شوند و راز این درون نشست و راه های کاهش یا توقف آن و چگونگی حفظ بناها و تاسیسات دولتی و بخش خصوصی در این منطقه وسیع را مورد بررسی قرار دهند.

روزنامه همشهرى

● یادمانهای تاریخی و فرهنگی قوچان:

آستان متبرکه امامزاده سلطان ابراهیم(ع) یکی از مهمترین بناهای تاریخی و مذهبی شهرستان قوچان است. این بقعه تنها بنای باقی مانده از قوچان قدیم است که در شهر کهنه (۵ کیلومتری شمال غربی قوچان فعلی) واقع است و برخی بنیاد این بنا را به دوران سلطان محمد خوارزمشاه نسبت داده‌اند.

موزه مردم‌شناسی – بنای امروزی موزه قوچان – که در سال ۱۳۵۵ ابتدا به عنوان رستوران شهرداری ساخته شد، در سال ۱۳۶۷ ه-.ش برای کاربری موزه به سازمان میراث فرهنگی واگذار شد.در مجموعه اشیا و اقلام این موزه با هدف معرفی و نمایش جلوه‌هایی از مردم‌شناسی و غنای تاریخی منطقه با طرح جدید در ۳ سالن اصلی شامل فنون و هنرهای سنتی، آداب و رسوم عشایر کرد و نحوه معیشت و زندگی آنها و مشاغل بومی در معرض دید قرار گرفت.در بخشی از فضای این موزه می‌توان نمادها و جلوه‌هایی از موسیقی قوچان، کشتی با چوخه و آیین ازدواج عشایر کرد را مشاهده کرد.

آرامگاه آقانجفی قوچانی از علمای بزرگ اسلام از دیگر ابنیه ارزشمند این شهرستان است. آقا نجفی قوچانی که صاحب کتابهای سیاحت شرق و سیاحت غرب است در سال ۱۳۶۳ درگذشت.

مناظر طبیعی آبشار و دره سراب از جاذبه‌های طبیعی قوچان به شمار می‌آید. ارتفاع این آبشار حدود ۲۰ و عرض آن ۳۰ متر است که با وجود نقاط سرسبز پیرامون آن چشم‌اندازهای بدیعی دارد.

آبگرم شهر کهنه – چشمه‌سارهای جاری موسوم به آبگرم شهر کهنه در ۱۸ کیلومتری بخش غربی قوچان و به فاصله ۶ کیلومتری از بنای آرامگاه امام‌زاده ابراهیم(ع) قرار دارد.‌وجود آب معدنی با خواص درمانی آن و حرارت نسبتا گرم از مهمترین دلایل جلب و جذب گردشگر به این منطقه است.

دره شمخال جزو دیگر جاذبه‌های گردشگری قوچان است. دره زیبا و کم‌نظیر شمخال که از روستایی به همین نام واقع در ۲۵ کیلومتری باجگیران و ۸۰‌کیلومتری قوچان آغاز می‌شود، دارای آب و هوای مطلوب و تنوع حیات وحش است.مهمترین دلیل اقلیم مطلوب این دره، الحاق رودخانه‌های شارک قرچه، در بادام، شمخال و اضافه شدن چشمه‌های متعدد در مسیر است که چشم‌انداز زیبایی دارد.‌درختان میوه وحشی در مسیر این دره از جمله انگور، انجیر، زالزالک، زرشک و آلبالو از دیگر جاذبه‌های طبیعی این منطقه به شمار می‌آید.در فاصله ۱۰ کیلومتری از ابتدای دره، فضای جذاب و دیدنی به نام وجود دارد که پذیرای شمار زیادی از گردشگران در فصل تابستان است.

سد تبارک‌آباد از دیگر جاذبه‌های این شهرستان محسوب می‌شود. روستا و منطقه تبارک‌آباد که در ۲۰‌‌کیلومتری شمال‌شرق قوچان واقع است، آب و هوای مستعد و باغها و درختان فراوان دارد.عمده دلیل وجود این آب و هوای متنوع، عبور دائمی رودخانه اترک و ارتفاعات نسبتا بلند است.

البته تعداد مناطق گردشگری شهرستان قوچان بسیار بیشتر از این موارد بود که در این مطلب ذکر شد است.در آینده به معرفی بیشتر جاذبه های گردشگری قوچان پرداخته خواهد شد.

روزنامه اطلاعات

برای دیدن لیست کاملی از کتاب های منتشر شده درباره شهرستان قوچان بروی ادامه مطلب کلیک کنید.

ادامه را بخوانید »

مردی که درهای بهشت را به روی غرب گشود،خود مسافر بهشت شد .سال ۱۳۷۳جامعه هنری قوچان شاهد غروب حاج حسین یگانه بود ویک سال بعد افول ستاره وجوداسماعیل ستارزاده رابه چشم دید. واینک در ۱۳۸۶ آخرین بخشی افسانه‌های ملی چشم از جهان فرو بسته‌است پایتخت موسیقی مقامی این بار گنجینه ملی وشخصیتی متعلق به بشریت را ازدست داد. حاج قربان سلیمانی را درروزی که ازسوی سازندگان برنامه دیار اندیشه بویژه آقای جاراللهی به علی آباد رفته بودم شناختم واین آغازی بود برای شناخت ایشان ازسوی جامعه هنری استان وکشور وسراسر جهان. دومین معرفی زمانی بود که زنده یاد محمد قربان صباغ اورا به فستیوال موسیقی فجر شناساند. اجرای بی نظیر استاد در جشنواره موسیقی فجر نام اورا برسر زبانها انداخت. چهره‌ی جذاب، برخوردزیبا،لباسهای ساده‌ی روستایی ودرنهایت پنجه ساحر این پیرمرد خوش مشرب که ششمین نسل بخشی از خانواده‌ی دوتار بود،مسئولین مرکز موسیقی کشور را مصمم به استفاده‌ی بیشتر ازاین ذخیره پایان ناپذیر نمود.پس از آن بود که اکثر فستیوالهای موسیقی وهنرمندان با نام وهنر حاجی آشنا شدند.اوج هنر او در آوینیون فرانسه پدیدار شد. فستیوال جهانی موسیقی ملل که همه ساله در این شهر هنری فرانسه برگزار میشودشاهد ظهور چهره‌ای بود که بادستان زمخت کشاورزی برسیم سرد دوتار می‌خوردو اعجاز می‌آفرید.اجرای حاجی در کاخ ورسای ویا چشمه برنادت بود که شوری دیگر برپانمودوخبرگزاری‌های مختلف اورا درراس اخبارهنری نشاندند وبه عنوان پدیده جهانی موسیقی به سراسر گیتی مخابره کردند. حاج قربان دریک اجرای عمومی درقم که بسیاری ازعلمای دینی هم حضورداشتند چنان باشوروحال عرفانی در منقبت پیامبر اکرم(ص) واهل بیت خواندندکه همه را مسحور هنرخود کردند ودرآن برنامه بود که هنرحاجی مورد تفقد علمای حاضر در جلسه قرارگرفت. زندگی روستایی وپوشش ساده وخانه کاهگلی وآرامش چهره حاجی انسان را به یاد نقشهای مینیاتور استاد بهزاد می انداخت . همین ویژگی ها جذابیت اورا چند برابر میکرد. حاج قربان تا آنجا پیش رفت که نشان ارزشمند درجه۲ هنر را از رییس جمهور وقت دریافت کرد . حال که ازرییس جمهور گفتم خاطره ای را بیان میکنم: در سفرتبلیغاتی آقای خاتمی درحالی که انبوه جمعیت در مسجدجامع به سخنان خاتمی گوش می دادند دیدند که خاتمی بلافاصله پس از پایان سخنانش به سمتی رفت که حاج قربان دور ازانظارنشسته بودو با صمیمیت تمام اورا درآغوش گرفت . پرتو هنر حاجی ازجایی عالمگیر شد که مجامع معتبر هنری جهان اورا ستاره بی چون وچرای آوینیون معرفی کردند.درصفحه اول نشریه لیبراسیون شماره ی ۳۱۶۹ به تاریخ ۹۱/۷/۳۱ درسایه عکس بزرگ استاد حاج قربان سلیمانی ذکر نمودند: اصالت بارزوتوان بالای نوازندگی دوتاروقدرت عالی ایشان در ارایه آوازهایی به زبان های فارسی؛ترکی وکردی علاقمندان موسیقی را چنان تحت تاثیر قرارداد که با ابراز احساسات ممتد ؛آنان را وادارساختندکه برنامه خودرا تکرارکنندودرپایان تماشاگران که بسیاری ازآنان حتی بازبان فارسی هم آشنایی نداشتند حاج قربان را درآغوش کشیدندوبسیاری از موسیقی شناسان؛مدیران؛دست اندرکاران فستیوال های جهانی وخبرنگاران وگزارشگران مطبوعاتی وهمچنین رادیووتلویزیون های کشورهای مختلف برای دیداروگفتگو بااین هنرمند مبرزوناشناخته به دفترفستیوال وهتل محل اقامتش مراجعه می نمودند تاعکس وگزارش تهیه کنند. ازجمله (پیترزسلرز)مدیر فستیوال لوس آنجلس اعلام کرد که سعی می کنم تابرای سال ۱۹۹۳ استادسلیمانی را به جشنواره دعوت نمایند. درقسمتی ازگزارش خاطرات محمدعلی مصحفی درآلمان(مارس ۱۹۹۳) باعنوان (توفیق دیداربا حاج قربان بخشی شوریده دل خراسان )آمده است: به قصبه ی موسی بیک اوف درباکو برای دیدن عاشیق الهام عسگراوغلو رفتم ودرمعیت او پس از مراحل ویزا وپاسپورت وهماهنگی باسفارت ایران درباکو به ایران عزیمت نمودیم. عاشیق الهام عسگراوغلو اهل دهکده ی طاوس وشاگرد عاشیق کماندارفارغ التحصیل هنرهای زیبای دانشگاه باکو می باشد. پس از ورود به تهران وشبی استراحت به سمت شهرستان قوچان وروستای علی آباد راه افتادیم. پس ازرسیدن به مقصد متوجه شدم که بهترین جایی که می توانستم الهام عسگراوغلورا ببرم همانا خانه استاد حاج قربان بود. خواهش کردم که به محض رسیدن به حوالی خانه حاج قربان شروع به نواختن وخواندن بکند.ورود ما به علی آباد با چنین حال واحوالی توجه اهالی راجلب کرده بود. عده زیادی در خانه حاج قربان جمع شدند.عاشیق هم شروع به خواندن درمایه(باش ساری تل) کرد.صدای سازوآواز حاج قربان را ازداخل خانه بیرون کشیدوباحیرت درب راگشودووقتی مارا دید باخنده ای بلند رویمان رابوسیدوبه داخل خانه راهنمایی مان کرد. اتاقی که درآن وقتی استادشجریان به دیدار این بخشی شوریده دل می آید دو زانو برزمین می نشیند. صدای پرطنین عاشیق الهام وصدای سوزناک سازش دردالان منزل حاج قربان پیچیده وهمسایگان را به حیرت واداشته بود که این عاشق غریب وآشنای ناآشناکجابود که به یکباره در روستایشان پیدا شده … ودر مورد موسیقی قوچان نیز آمده: همانگونه که آقای امرا… صفری نوشته اند غنی ترین وقدیمی ترین فرهنگ موسیقی درخراسان وجود داردکه متاسفانه از طرف بعضی ها این موسیقی((محلی)) نامیده می شود که این عنوان به مقدار زیادی ازارزش آن میکاهد. این مساله حتی موجب رنجش خاطر حاج قربان را هم فراهم آورده است . وی تعریف می کند که روزی چندنفر ازتهران به خانه اش آمده ومی خواسته اند که ایشان را برای اجرای موسیقی محلی به تهران دعوت کنندکه حاجی به ایشان می گوید:آقا این حرفها چیه؟ چرا بافرهنگ وحیثیت مردم بازی می کنین؟ موسیقی محلی یعنی چی؟ این موسیقی مقام است ومقام مادر آهنگ ها می باشد.بعدها در هزاره شاهنامه فردوسی رسما به همین نام خوانده شدوباید گفت(مقام کلید شناسایی موسیقی ایرانی است)… سلیمانی در دشت زندگی می کند.درانتهای راه باریک درقسمت خروجی ده علی آباد . آن مرد پشت دیوارکاهگلی خودحکومت می کند. ملکی بایک گاوسیاه ؛ یک شیرآب لوله کشی شده ؛ یک تنور پخت نان ویک باغ نامنظم بادیوارهای نیمه ویران که ایوان خانه اش مشرف به دشت است. می نشیند؛ انگشتان گره خورده اش را باز می کند ودوتار(این ساز کهن موسیقی خراسان) را می نوازد. دراتاق یک لامپ نیون درسقف سفید رنگ اتاق آنها متصل است ؛ یک آیینه و یک قالیچه نماز دیوار اتاق را تزیین کرده است وفقط همین آخرین اشعه های آفتاب به ریش سلیمانی پیر چنگ می اندازد واو هنوز درحال نوازش کردن دوتار خود است. توضیح نویسنده: درطول سالیان ؛ ازنزدیک من وسایرهنرمندان شهرستان درخدمت استاد بوده ایم وچون پروانه گرد شمع وجود اوگشته ایم وازپند و نصایح وهنر استاد درس گرفته ایم . او اکنون به نورپیوسته وبرای هنرمندان قوچان که مایه مباهاتشان بود ضایعه ای اسفناک برجای گذارده. اما نکته ای بیشترآزارمان می دهد وآن اینکه: گرچه صدها لقب وعنوان به این پیرفرزانه از طرف خیلی ها اهداشد اما دراین اواخر دریغ از یک دلجویی مختصر ازسوی متولیان … گرچه دراین میان هنرمندان شهرستان و چندشخصیت فرهنگی ؛سیاسی بومی سنگ تمام گذاشتند. واینک درقبال این کم لطفی انتظار داریم که آرامگاه ایشان که قراراست هنرمندان نامی شهرستان راپذیرا باشد مورد لطف قرارگیرد وبا احداث یادمانی تاریخی درآنجا مرکزی آبرومند برای اعتلای هنر ایجاد شود. خاک‍پای اهل عشق وهنرمحمد حسن گودرزی

برگرفته از ویژه نامه ی آوای قوچان بهمن ماه ۸۶